فصل يازدهم
عصر لوكرتيوس
(نيمهٴ اول سدهٴ اول ق م)
الف. نظري به علم در نيمهٴ اول سدهٴ اول ق م. ب. زمينهٴ فلسفي در غرب. ج. رياضيات هلنيستي و چيني. د. نجوم هلنيستي. ه . فيزيك و فنآوري هلنيستي. و. گياهشناسي هلنيستي. ز. طب هلنيستي. ح. تاريخنويسي هلنيستي و رومي. ط. كتابت رومي.
الف. نظري به علم در نيمهٴ اول سدهٴ اول ق م
1. در اثناي عصر حاضر، از يك سو بر اثر تثبيت قطعي تفوق روم، و از سوي ديگر به سبب جذب معارف يوناني، جنبهٴ حادتر برخورد ميان يونان و روم به تدريج پايان يافت. درست است كه تا سال 30 ق م مصر يك ايالت رومي نشده بود، ولي قدرت جهاني روم پيش از اين تاريخ نيز در سراسر حوضهٴ مديترانه و در اروپاي غربي احساس ميشد. بزرگترين شخصيت نيمهٴ اول قرن تا به هنگام كشته شدنش در سال 44، مسلماً قيصر است، كه در دنياي باستان تنها با شخصيت اسكندر ميتوان قياسش كرد. اين مظهري است از تغيير عظيمي كه به تدريج در جهان باستان صورت گرفته بود. ولي، روميان در ضمن آن كه مشغول دست يافتن به پيروزيهاشان بودند، سلطهٴ خويش را، اگر نه به نبوغ يونان، دست كم بر معارف يوناني تحقق بخشيدند. روميان آن معارف را، تا آنجا كه توانستند جذب كردند. متأسفانه، در اين كار چندان پيش نرفتند، و عميقترين قسمتهاي آن، مثلاً رياضيات و نجوم عالي، دور از دسترسشان باقي ماند.
2. زمينهٴ فلسفي در غرب. آندرونيكوس رودسي (حدود 70) دهمين خليفهٴ ارسطو در رياست لوكيوم و نخستين محرّر علمي آثار ارسطو بود. اين آثار به صورتي كه توسط او تثبيت شده، به دست ما رسيده است. مكتب رواقي به وسيلهٴ دانشمندي به نام پوزيدونيوس تجديد حيات يافت. اين شخص بهطور عمده در رودس به شكوفايي رسيد. آيين رواقي كه به وسيلهٴ او تعليم داده شد، تا حدي تازگي داشت، زيرا برخي آثار تمايلات نوافلاطوني در آن به چشم ميخورد. او